DXF, DWG, STEP czy PDF? Który format do czego

Gdy tylko mowa o wykonywanych detalach, wokół zaczynają latać cztery skróty: DXF, DWG, STEP i PDF. W codziennej praktyce często wrzuca się je do jednego worka, choć powstały do całkiem różnych celów. Znajomość różnic oszczędza pytań i pozwala dostarczyć właściwą rzecz za pierwszym razem.

Podstawowy podział: 2D i 3D

Zanim przejdziemy do poszczególnych formatów, warto wprowadzić rozróżnienie, które porządkuje całą resztę. Jedne formaty opisują powierzchnię, inne bryłę.

Format powierzchniowy zna tylko długość i szerokość. Opisuje sylwetkę, tak jak zarys ciastka wyciętego foremką. Dla wszystkiego, co wycina się z płyty — blachy, akrylu, sklejki — jest to dokładnie to, czego trzeba, bo trzeci wymiar i tak jest wszędzie taki sam: grubość materiału.

Format bryłowy opisuje natomiast obiekt przestrzenny ze wszystkimi ścianami, zaokrągleniami i podcięciami. Jest potrzebny przy frezowaniu, toczeniu i druku 3D — i zawsze wtedy, gdy detal nie powstaje z płaskiej płyty.

DXF: standard w cięciu

DXF to format wymiany 2D i przy cięciu przypadek normalny. Autodesk opublikował go, aby programy CAD różnych producentów mogły przekazywać sobie rysunki, i jest on otwarcie udokumentowany. Dlatego czyta go praktycznie każde sterowanie maszyny.

Mocne strony: niezwykle rozpowszechniony, lekki, bezpośrednio użyteczny w procesach cięcia. Słabe strony: nie zna grubości materiału, tolerancji ani rodzaju materiału — i zapisuje współrzędne bez wiarygodnej jednostki, co regularnie prowadzi do detali w złym rozmiarze.

DWG: format domowy AutoCAD-a

DWG to natywny format AutoCAD-a. Zawiera wszystko to, co DXF, a ponadto informacje specyficzne dla programu. W zamian jest binarny, nieudokumentowany otwarcie i odczytywany bezpośrednio przez mniej sterowań.

W praktyce oznacza to: DWG jest dobry, gdy pracujesz z biurem konstrukcyjnym, które również używa AutoCAD-a. Na drodze do maszyny tnącej niemal zawsze robi się z niego DXF. Jeśli masz plik DWG, prześlij go spokojnie — nie zakładaj tylko, że zakład będzie mógł włożyć go wprost do maszyny.

STEP: format dla brył

STEP to neutralny format 3D, zapisany w normie ISO 10303. Opisuje kompletne bryły i stanowi tym samym przeciwieństwo DXF: tam, gdzie DXF dostarcza sylwetki, STEP dostarcza komponentu.

Dla płaskiego detalu z blachy STEP jest niepotrzebnie rozbudowany — a zależnie od konstrukcji rozwinięcie trzeba z niego dopiero wygenerować. Dla części frezowanych czy toczonych nie ma natomiast innej drogi. Częsta sytuacja: klient dysponuje plikiem STEP obudowy i potrzebuje z niego płaskich rozwinięć blach.

PDF: dobry do oglądania, kłopotliwy do produkcji

PDF to format prezentacyjny. Powstał po to, by dokument wyglądał wszędzie tak samo, a nie po to, by maszyna wyliczała z niego tory narzędzia. Mimo to jest tym, co klienci indywidualni dostarczają najczęściej — i to w porządku, o ile jasne jest, z czym mamy do czynienia.

Rozstrzygająca różnica leży między PDF-em wektorowym a rastrowym. PDF wektorowy pochodzi z programu graficznego i zawiera prawdziwą geometrię; często można z niego wyprowadzić czysty kontur bezpośrednio. PDF rastrowy to osadzony obraz, zwykle skan, i trzeba go przerysować w całości. Po wyglądzie nie da się ich odróżnić — trzeba powiększyć.

Inne formaty, które się pojawiają

Sporadycznie trafiają się SVG, AI albo EPS. To formaty wektorowe ze świata grafiki. Geometrycznie się nadają, ale często brakuje im wiarygodnych jednostek i pracują na konturach mających grubość linii — co w produkcji może prowadzić do zdublowanych linii. Do grawerunków i napisów są użyteczne; przy detalach wymagających dokładności lepiej zlecić przekształcenie ich na DXF.

STL z kolei to format 3D złożony wyłącznie z trójkątów. Dla druku 3D jest standardem; dla obróbki skrawaniem jest bezużyteczny, bo z trójkątów nie da się już odtworzyć dokładnych promieni ani płaszczyzn.

Co powinieneś dostarczyć

Pragmatyczna odpowiedź: wszystko, co masz. Przesłanie kilku plików nic nie kosztuje, a to, co okaże się najbardziej użyteczne dla zakładu, często rozstrzyga się dopiero przy oglądaniu. Kto ma DXF, wysyła DXF. Kto ma STEP, wysyła STEP. Kto ma tylko szkic, wysyła szkic — i podaje do niego wymiary.

Jednego należy unikać: przekształcania pliku bez sprawdzenia wyniku. Konwerter, który ze skanu robi DXF, produkuje często tysiące maleńkich odcinków zamiast czystych łuków. Takie pliki na pierwszy rzut oka wyglądają poprawnie, ale sprawiają, że maszyna szarpie, i dają widocznie kanciaste zaokrąglenia. Przesłanie oryginalnego dokumentu jest w takim wypadku cenniejsze niż konwersja.

Uwaga o nazewnictwie plików

Niepozorna kwestia, która w praktyce oszczędza wiele zamieszania: nazywaj pliki tak, by dało się je odróżnić bez otwierania. Nie « rysunek.dxf » i « rysunek_final.dxf », lecz « wspornik-3mm-alu.dxf ». Gdy w obiegu jest kilka wersji, data albo numer wersji należą do nazwy.

Brzmi to jak drobiazg, ale bywa przyczyną jednego z droższych błędów w ogóle: wycięta zostaje niewłaściwa wersja, bo dwa pliki nazywają się niemal tak samo. Przy pojedynczym detalu to przykre, przy serii robi się drogo.

Krótkie podsumowanie

Jeśli miałbyś zapamiętać z tego artykułu tylko jedno zdanie, niech będzie to: format opisuje, czym jest detal, a nie jak ma zostać wykonany. DXF mówi o płaskim zarysie, STEP o bryle, PDF o wyglądzie dokumentu. Żaden z nich nie mówi o materiale, ilości ani tolerancjach — te informacje muszą przyjść od Ciebie osobno.

Dlatego najlepszym zgłoszeniem jest zwykle nie jeden idealny plik, lecz komplet: to, co masz, plus dwa zdania o tym, do czego detal służy i na czym Ci zależy. Reszta jest już rzemiosłem po stronie zakładu.